Türk Turan Mitolojisi
BTDK kültür yayınları
BTDK, sadece politik veya kültürel bir birlik fikri değil; aynı zamanda Turan mitolojisinin
ve Türk mitolojisinin dirilişidir. Bu anlayış, Yunan mitolojisine öykünmeden, kendi öz
değerlerimizi, Ergenekon’dan, Bozkurt’tan, Oğuz Kağan’dan gelen kudreti yaşatmayı esas
alır.
Türk mitolojisi, sadece geçmişin destanı değil; geleceğin medeniyet kodudur. Bu ruh,
Türk-İslam inancıyla bütünleşerek insanlığa adalet, erdem ve kardeşlik yolunu gösteren
kadim bir rehberdir.
BTDK, Turan’ın bu kadim mitolojik mirasını bilim, kültür ve maneviyatla harmanlayarak,
yeni nesillere kendi kimliğini, kendi destanını ve kendi kahramanlarını hatırlatan bir
medeniyet uyanışı başlatmaktadır.
Turan mitolojisi, Türk milletinin tarih öncesi dönemlerden günümüze uzanan ruh ve varlık
kodlarını taşıyan en derin medeniyet anlatısıdır. Bu mitoloji, yalnızca efsaneler bütünü
değil; Türk milletinin yaratılış, diriliş ve özgürlük felsefesinin özüdür.
Yunan mitolojisinin tanrılarla dolu kurgusal yapısına karşılık; Turan mitolojisi, insanın
tabiatla, inançla ve yaratıcıyla kurduğu kutsal bağı temsil eder. Burada tanrılar değil,
erdemli insanlar, kahramanlar ve kutsal semboller vardır.
Türk mitolojisinin kahramanları, gücünü ilahî kibirden değil, adalet, iman, cesaret ve
töreye bağlılıktan alır.
Köken ve Felsefe
Turan mitolojisinin kökleri, Orta Asya bozkırlarında yaşamış kadim Türk topluluklarının
göktanrı inancı, atalar kültü ve doğa kutsiyeti üzerine kuruludur.
Bu inanç sisteminde Gök Tengri (Yüce Tanrı), kainatın düzenini temsil eder; Yer Ana,
doğanın bereketidir; Su, Ateş, Işık ve Kurt ise yaşamın devamlılığını simgeler.
Bozkurt, milletin yeniden doğuşunun; Ergenekon, tutsaklıktan özgürlüğe yürüyüşün;
Oğuz Kağan ise birliğin ve düzenin sembolüdür.
Türk-İslam Anlayışıyla Bütünleşme
Turan mitolojisi, İslam’ın kabulüyle birlikte Türk-İslam medeniyetinin manevi ruhuyla
harmanlanmış; kahramanlık destanları yerini adalet, tevazu ve ilim yolculuğuna
bırakmıştır.
Bu dönemde mitolojik unsurlar, İslam’ın tevhit inancıyla birleşmiş; Göktanrı anlayışı tek
yaratıcı Allah inancıyla bütünleşmiştir.
Artık Turan kahramanları sadece savaş meydanlarında değil, ilimde, sanatta, bilimde ve
maneviyatta da insanlığa yön veren öncüler haline gelmiştir.
Turan Mitolojisinin Günümüzdeki Anlamı
BTDK için Turan mitolojisi, geçmişin destanı değil; geleceğin ilham kaynağıdır.
Bu mitoloji, Türk milletinin hiçbir zaman boyun eğmeyen ruhunu, zulme karşı adaletini,
milletine karşı sadakatini temsil eder.
Her Türk, bu mitolojik mirasın bir parçasıdır; çünkü Turan ruhu, ırka değil vicdana,
ahlaka, inanca ve özgürlük tutkusuna dayanır.
Kültürel ve Evrensel Boyut
Turan mitolojisi, tüm Türk coğrafyalarında farklı sembollerle yaşatılmıştır:
Oğuz Kağan Orta Asya’da düzenin ve liderliğin simgesidir,
Alp Er Tunga adaletin ve kahramanlığın sembolüdür,
Umay Ana, anneliğin, merhametin ve şefkatin temsilidir,
Kızagan Tanrısı, cesaret ve savaş onurunu simgeler.
Bu öğretiler, modern dünyada Türk milletine kendi öz kültürünü yeniden hatırlatma,
medeniyet iddiasını canlandırma ve kimlik bilincini güçlendirme görevi görmektedir.
TURAN MİTOLOJİSİ ANA KARAKTERLER VE SEMBOLLER
YÜCE VARLIKLAR VE TANRILAR
1. GÖK TENGRİ – En yüce varlık, kainatın yaratıcısı. Adaletin, göğün ve düzenin hâkimi.
2. YER ANA (Yer-Sub) – Doğanın, bereketin, toprağın dişi gücü.
3. UMAY ANA – Annelik, doğurganlık ve koruyuculuğun simgesi. Çocukları ve kadınları
korur.
4. ERLİK HAN – Yeraltı dünyasının hâkimi; kötülük, ölüm ve denge unsurunun temsilcisi.
5. KIZAGAN TANRISI – Savaşın, cesaretin ve kahramanlığın tanrısı.
6. ÜLGEN – Işığın, iyiliğin ve göğün koruyucu tanrısı. Erlik Han’ın zıddıdır.
7. MANGI TENGRİ – Ebediyetin tanrısı; varlıkların sonsuz döngüsünü temsil eder.
8. AY ATA ve GÜN ANA – Kozmik dengeyi temsil eden kutsal ikili; zamanın, düzenin ve
evrenin dengesidir.
RUHLAR, KORUYUCU VARLIKLAR VE SEMBOLLER
1. BOZKURT (Asena) – Türk milletinin kurtarıcısı ve rehberi. Ergenekon’dan çıkışı
simgeler.
2. AKBÖRÜ – Göklerle bağ kuran kurt figürü; ilahî rehberlik sembolü.
3. KARTAL (Karakurt / Sungur) – Göğün sembolü, hükümdarlığın işareti.
4. GÜRHAN RUHLARI – Ataların ruhları; savaşlarda koruyucu güç olarak çağrılır.
5. ŞAMAN (Kam) – Ruhlar âlemiyle insanlar arasında köprü kuran bilge kişi.
6. YADA TAŞI – Hava olaylarını kontrol eden kutsal taş; Türk mucizesi olarak bilinir.
7. ALTIN ELMA – Kutsal hedef, ilahi bilgelik ve liderlik sembolü.
KAHRAMANLAR VE DESTANSI FİGÜRLER
1. OĞUZ KAĞAN – Türk birliğinin kurucusu, kutlu lider. Turan idealinin sembolü.
2. ALP ER TUNGA – Savaşçı kahraman, adaletin timsali. (İslam sonrası dönemde
“Afrasyab” olarak da geçer.
3. DİRSE HAN – Dede Korkut destanında erdem ve baba otoritesinin temsilidir.
4. BAMSİ BEYREK – Cesaretin, sadakatin ve aşkın sembolü.
5. Dede Korkut – Bilgeliğin, törenin, ahlakın ve Türk dilinin bilgesi.
6. MANAS – Kırgız destan kahramanı; bağımsızlık ve birliğin simgesi.
7. ER TÖŞTÜK – Yeraltı ve gökyüzü arasında yolculuk yapan kahraman; cesaretin
mitolojik tisimges
8. ALPAMIS BATIR – Kazak ve Özbek kültürlerinde kahramanlık sembolü.
9. BOZOKLAR ve ÜÇOKLAR – Oğuz Kağan’ın soyundan gelen iki kutsal boy; Turan’daki
siyasi dengeyi temsil eder.
TURAN’IN SEMBOLİK VARLIKLARI
Ergenekon – Türklerin yeniden doğuşunu anlatan kutsal vatan.
Demir Dağ – Zorlukların aşılmasını, iradeyi temsil eder.
Töre (Yasa) – İlahi düzen ve toplumsal adaletin temeli.
Kurt Postu / Boz Renk – Asalet, sadakat ve kutun sembolü.
Ok-Yay – Birliğin ve karar gücünün işareti.
Ağaç Kültü (Hayat Ağacı) – Gökyüzü, yeryüzü ve yeraltı arasında bağ kuran yaşam
sembolü.
İSLAM SONRASI TÜRK-İSLAM SENTEZİNDE MİTOLOJİNİN DEVAMI
İslamiyet’in kabulüyle birlikte Turan mitolojisindeki kutsal semboller tevhid anlayışıyla
bütünleşti:
Gök Tengri → Allah inancı olarak tek Tanrı inancına dönüştü.
Umay Ana, merhamet ve şefkatin İslami karşılığı olan Rahmet kavramıyla birleşti.
Alp tipi kahramanlar, gazi ve veli kimliğine evrildi (örneğin Battal Gazi, Dede Korkut, Hoca
Ahmet Yesevi).
Töre, şeriat ve adalet ilkeleriyle harmanlanarak toplum düzenine yön verdi.
TURAN MİTOLOJİSİNİN MESAJI
Turan mitolojisi, sadece bir geçmiş değil, geleceğin medeniyet modelidir.
Bu mitoloji bize şunu öğretir:
“Türk milleti Tanrı’nın yeryüzündeki adalet elidir.
Gücüyle değil, adaletiyle hükmeder.”
